Vermogensbelasting (box 3) in 2026: alles wat je moet weten

Bijgewerkt: juli 2026

Heb je spaargeld of beleggingen, dan krijg je in Nederland te maken met box 3 van de inkomstenbelasting - in de volksmond vaak "vermogensbelasting" genoemd. Deze gids legt uit hoe het werkt, wat de actuele tarieven voor 2026 zijn, en wat dit concreet voor jou betekent.

Wat is box 3 precies?

De Nederlandse inkomstenbelasting is verdeeld in drie boxen. Box 1 gaat over inkomen uit werk en eigen woning, box 2 over een aanmerkelijk belang in een onderneming, en box 3 over sparen en beleggen - denk aan banktegoeden, aandelen, ETF's, obligaties, crypto en een tweede woning.

Belangrijk om te begrijpen: box 3 belast niet je daadwerkelijk gerealiseerde winst of ontvangen rente. In plaats daarvan gaat de Belastingdienst uit van een verondersteld (forfaitair) rendement over de waarde van je vermogen op 1 januari - ongeacht of je dat rendement ook echt hebt behaald.

Waarom is vermogensbelasting eigenlijk niet de juiste term?

Technisch gezien is box 3 geen belasting op je vermogen zelf (dat zou een echte vermogensbelasting zijn, zoals sommige andere landen kennen), maar een inkomstenbelasting op een verondersteld rendement over dat vermogen. In de praktijk voelt het voor de meeste mensen echter als een belasting op hun vermogen, en daarom is "vermogensbelasting" de gangbare volksmond-term geworden - ook al is dat formeel niet correct.

De drie categorieen en tarieven voor 2026

Sinds 2023 kent box 3 geen vlak tarief meer, maar drie categorieen met elk een eigen forfaitair rendementspercentage. Dit is het gevolg van een uitspraak van de Hoge Raad in 2021 (het "Kerstarrest"), die het oude systeem in strijd achtte met het eigendomsrecht.

De percentages voor banktegoeden en schulden zijn voorlopig en kunnen aan het einde van het jaar nog worden bijgesteld. Controleer de definitieve cijfers altijd bij de Belastingdienst.

Het grote verschil tussen 1,28% en 6,00% is significant: over hetzelfde bedrag aan aandelen betaal je bijna 4,7 keer zoveel forfaitair rendement als over spaargeld. Dit is precies waarom het samenstelling van je vermogen - hoeveel cash versus hoeveel belegd - meetelt in wat je uiteindelijk aan belasting betaalt.

Het heffingsvrije vermogen: wanneer betaal je niets?

Niet je hele vermogen wordt belast. Tot een bepaald bedrag - het heffingsvrije vermogen - betaal je niets. Voor 2026 is dat 59.357 euro per persoon. Heb je een fiscaal partner, dan geldt het dubbele: 118.714 euro gezamenlijk.

Alleen het deel van je vermogen boven deze drempel telt mee voor de berekening van het forfaitaire rendement. Heb je bijvoorbeeld 70.000 euro aan spaargeld als alleenstaande, dan wordt alleen over (70.000 - 59.357 =) 10.643 euro het forfaitaire rendement berekend.

Rekenvoorbeeld: hoeveel betaal je echt?

Deze twee voorbeelden laten zien waarom de samenstelling van je vermogen er echt toe doet sinds de invoering van het nieuwe box 3-stelsel: cash wordt fiscaal aanzienlijk gunstiger behandeld dan beleggingen.

Wat telt als banktegoed, en wat als overige bezitting?

Banktegoeden omvat niet-belegd cashsaldo: je spaarrekening, betaalrekening, en het cashsaldo dat bij een broker op je rekening staat voordat je het belegt. Dit geldt bij vrijwel elke broker op dezelfde manier, ongeacht of je bij DEGIRO, Trade Republic, BUX of een andere aanbieder zit.

Overige bezittingen omvat alles wat je daadwerkelijk hebt belegd: aandelen, ETF's, obligaties, cryptovaluta, en ook een eventuele tweede woning. Zodra je cashsaldo wordt omgezet in een belegging, verschuift het naar deze duurdere categorie voor belastingdoeleinden.

Moet mijn broker dit voor mij regelen?

Nee. Anders dan in sommige andere landen houdt geen enkele broker in Nederland box 3-belasting automatisch in of draagt deze automatisch af - ongeacht of de broker Nederlands, Duits of Brits is. Je bent zelf verantwoordelijk om je totale vermogen op de peildatum van 1 januari correct op te geven in je belastingaangifte.

Veel brokers leveren wel een jaaroverzicht dat het invullen vergemakkelijkt, maar de aangifte zelf doe je altijd zelf - of via een boekhouder of belastingadviseur.